Vẻ đẹp của phân tích web

Posted on 21/05/2010

2


Hồi còn học ở cấp 3, tôi chắc là chả mấy ai hứng thú với mấy bài thống kê trong môn Toán. Có lẽ bản thân người soạn chương trình cũng chán nản với nó hay sao nên luôn quẳng nó vào cuối sách cứ như là một bài tham khảo, học cũng được, không học cũng chả sao. Đến khi thi, nó cũng luôn nằm ở dạng câu hỏi tự chọn. Bản thân tôi cũng thấy nó chán ngấy, mặc dù lên Đại học cũng học sâu thêm lần nữa. Thế mà giờ nhìn lại, cái mà tôi đang làm hoặc cách phân tích, suy nghĩ toàn dính tới các nguyên tắc thống kê.

Thật vậy, khi ra quyết định, các nguyên tắc thống kê hỗ trợ ta rất nhiều, đặc biệt là những tính toán liên quan đến tiền bạc. Chúng ta học thống kê từ những kinh nghiệm trong cuộc sống nhiều hơn trong sách vở, và não chúng ta phải làm quen, rồi xử lý tất cả bằng cảm giác, kinh nghiệm, chứ không hệ thống hóa nó như những qui luật toán học. Thế là nó đi vào máu ta hồi nào không hay.

Có lẽ vì vậy mà khi ai đó tiếp cận với các chương trình phân tích web, họ có thể nhanh chóng sử dụng, rút trích ra các ý nghĩa từ các số liệu mà hầu như không ý thức được rằng chúng được tạo ra từ rất nhiều nguyên tắc thống kê. Tiền, đau thương đã dạy cho bộ não ta logic, luận lý tốt hơn. Khoa học đi vào cuộc sống theo cách đó, quá hiển nhiên đến nỗi chúng ta không ý thức về sự tồn tại của nó, thậm chí ta còn đặt câu hỏi nghi ngờ với chính mình “ra quyết định bằng mấy cái này có khoa học không??? hay chỉ là các đồ thị vẽ cho đẹp mắt?”.

(Nhiều CEO, người cấp cao không tin hoặc có vẻ dè chừng, 1 cảm giác coi thường thậm chí khinh miệt các thống kê, các con số hay dữ liệu. Họ tin vào cảm giác và kinh nghiệm của họ một cách mạnh mẽ.)

Để rồi một ngày vô tình nhận ra các nguyên tắc thống kê đó, thứ mà chúng ta cảm thấy chán phèo ở trường phổ thông, nằm ngay trong cái công cụ phân tích hằng ngày của mình, chúng ta thấy nó thật đẹp! Chúng đây: (tôi trình bày nó và đối chiếu với các thông số trong Google Anlaytics để bạn thấy nó thân thuộc như thế nào)

1/ Trung bình

Đây là 1 nguyên tắc rất rất cơ bản của thống kê. Và chúng ta đã thường xuyên sử dụng nó trong phân tích web nhằm tìm ra một con số đại diện cho toàn bộ biểu hiện của 1 hạng mục nào đó. Bạn thấy đấy chúng ta sử dụng, luận lý nó hằng ngày mà chúng ta có ý thức được cái logic đó trong suy nghĩ của mình đâu. Chúng ta đang dùng khoa học mà chúng ta không biết. Và cái hậu quả của sự không biết đó là ta nghi ngờ bản thân mình, công việc của mình – thật tai hại! Vì lòng tin rất quan trọng – nó tạo ra động lực để bạn làm tốt hơn nữa công việc của mình và thuyết phục người khác cho công việc tiến triển.

average time on site

2/ Phân phối

Cũng là một nguyên tắc rất cơ bản của thống kê được đưa vào phân tích web. Những ai đã từng hiểu rõ được bản báo cáo Length of Visit và Most visit lasted đã thấy nó đẹp như thế nào, nay nhận ra được phương pháp phân phối của xác suất thống kê được sử dụng để tạo nên báo cáo trên sẽ còn thấy nó đẹp hơn nữa.

google_analytics_length_of_visit
Ngoài ra, chúng ta có thể tìm thấy ở khắp nơi trong công cụ phân tích web các con số tỉ lệ, phần trăm, các đồ thị phân tích … Tất cả đều là những cách thức báo cáo, phân tích một cách khoa học được cân nhắc tạo ra bởi những người làm ra sản phẩm, không chỉ là các nhà lập trình, mà còn là các chuyên gia đầu ngành về phân tích, thống kê dữ liệu.

Việc sử dụng các chương trình cực mạnh như  Google Analytics có thể trông rất “hiển nhiên” (không có gì là mạnh, cũng thường thôi mà!) trong mắt nhiều người tại vì “của cho là của rẻ” và tại vì họ không ý thức được mức độ khoa học mà nó ứng dụng, nhưng cũng nhờ nó dể hiểu và thân thiện như vậy nên nó dễ dàng tiếp cận được đông đảo người dùng. Tuy nhiên, để là một người phân tích chuyên nghiệp, tôi tin chúng ta sẽ hiểu được vấn đề sâu sắc hơn và có can đảm làm nhiều việc hơn nếu chúng ta có một nền tảng kiến thức vững chắc về xác suất thống kê của toán học.